JOSE RIZAL: Produkto ng Kanyang Panahon

Posted: June 19, 2013 in Uncategorized
Tags: , , ,

Rizal Produkto

Si Jose Rizal ay nabuhay noong ika-19 dantaon, isang panahon sa kasaysayan ng Pilipinas na nakasaksi ng malawakang pagbabagong pang-ekonomiya at panlipunan (sosyo-ekonomiko). Ito rin ang panahon kung saan isinilang ang Nasyonalismong Pilipino.
________________________________________________________________________________________________
Wala si Jose Rizal kung wala ang mga tao, institusyon at pangyayaring humubog ng kanyang pagkatao. Sa ibang sabi, hindi isinilang na bayani si Rizal, bagkus siya ay unti-unting hinubog ng kanyang panahon.
Maituturing natin na ginintuang panahon sa kasaysayan ng Pilipinas ang ika-19 dantaon, sapagkat sa panahong ito nagsimulang sumibol ang damdaming makabansa sa ating mga ninuno. Ang damdaming ito ang nagmulat sa kanila na kailangan na nating lumaya mula sa kamay ng mga mapang-aping dayuhan…kahit buhay pa ang maging kapalit nito.
Halina’t samahan ninyo akong balikan ang panahong kinapalooban ni Rizal upang mas maunawaan natin ang iba’t ibang mga salik kung bakit siya ay naging si Rizal na pinag-pupugayan natin ngayon.
Hayaan ninyong maging gabay ng ating paglalakabay ang venn diagram sa ibaba:

Rizal Venn

I. TAO
Hindi magiging dakila si Rizal kung hindi dahil sa mga taong nakasalamuha niya. Mga kapamilya, mga naging guro, mga kaibigang propagandista, at mga intelektwal na taong nakilala niya sa kanyang paglalakabay. Isama na rin natin ang mga Indio na patuloy na pinagsasamantalahan ng mga Kastial noong panahong iyon. Napakarami nila para isa-isahin, kaya namili na lamang ako ng iilang tao na sa tingin ko ay malaki ang naging impluwensya kay Rizal.

A. Teodora Rizal:
Nabilanggo ang kanyang ina noong bata pa lamang si Rizal, isa ito sa mga unang pangyayari na nagpakita kay Rizal ng pang-aapi ng mga dayuhan.

B. Paciano Rizal:
Ang panganay na kapatid na lalaki ni Rizal ay naging estudyante ni Padre Burgos ng Gomburza. Maaaring siya ang isa sa mga unang nagmulat kay Rizal sa tunay na kalagayan ng ating bansa. Siya rin ang sumuporta ng pag-aaral ni Rizal sa ibang bansa.

C. Propagandista:
Hindi maikakaila na malaki ang naging impluwensya ng grupong propaganda kay Rizal, lalo na sina Marcelo H. Del Pilar at Graceano Lopez Jaena. Ang dalawang ito ang pinaka-masigasig sa mga propagandista, sumulat sila ng maraming akda na maaaring naka-impluwensya kay Rizal. Hindi din maitatanggi na ang grupong propaganda din ang nagpasimula ng pagsibol ng damdaming makabansa kay Rizal.

II. INSTITUSYON
Bukod sa mga taong nakasalamuha ni Rizal, masasabi rin nating malaki ang papel na ginampanan ng mga institusyon sa lipunan sa paghubog ng kanyang pagkatao.

A. Paaralan:
Maraming nasaksihang diskriminasyon si Rizal sa loob ng paaralan. Isang halimbawa ay ang hindi pag-gawad sa kanya ng unang gantimpla sa mga patimpalak dahil lamang sa siya ay isang Indio. Isama na rin natin ang mababang kalidad ng edukasyon na ipinagkaloob ng mga Kastila sa mga Indio.

B. Simbahan:
Hindi nagpahuli ang simbahan pagdating sa pagmamalabis sa ating mga kababayan, maaari pa nga nating sabihin na sila ang nanguna dito. Ginamit nila ang Krus para samsamin ang ating mga lupain. Ginamit nila ang relihiyon upang mabulag tayo sa kanilang pang-aalipin. Nasaksihan ito ni Rizal kaya hindi nakapagtatakang isa ito sa mga naging tema ng kanyang dalawang nobela.

C. Pamahalaan:
Ang pamahalaang kolonyal ay kaakibat ng simbahan sa pagpapahirap sa ating mga kababayan, kaya hindi nakapagtataka na maaaring may sabwatang naganap sa pagitan ng dalawang intitusyong ito sa malagim na sinapit ng GOMBURZA. Isa ito sa mga kaganapang nagpamulat kay Rizal.

III. PANGYAYARI
May mga pandaigdigang kaganapan at pangyayari na hindi man direktang humubog kay Rizal, ngunit masasabi nating naghanda ng daan para maging posible ang pagsibol ng isang taong kasing-dakila niya.

A. Ekonomiya:
Ang Rebolusyong Industriyal na nagsimula sa Hilagang Europa ay nagdala ng malaking pagbabagong sosyo-ekonomiko sa buong mundo. Ito ang nagbunsod sa mga Kastila na buksan ang Pilipinas sa kalakalang pandaigdig. Naging resulta nito ang paglago ng ekonomiya dahil sa pagdagsa ng mga dayuhang negosyante sa ating bansa.

B. Panlipunan:
Dahil sa paglago ng ekonomiya, nagkaroon ng pagbabago ang istrukturang panlipunan sa Pilipinas. Nagkaroon ng bagong pangkat na tinawag na pang-gitnang uri o middle class. Ito ang uring kinabibilangan ng pamilya ni Rizal, na ng kalauna’y pinagmulan din ng isa pang bagong pangkat na tinawag namang illustrado na binubuo ng mga edukadong Pilipino na katulad ni Rizal.

C. Rebolusyon at Kanal Suez:
Bukod sa Rebolusyong Industriyal, may isa pang rebolusyon na nagdala ng radikal na pandaigdigang pagbabago sa aspetong sosyo-politikal, ito ay ang Himagsikang Pranses. Dahil sa himagsikang ito, napabagsak ng mga Pranses ang lubusang monarkiya (absolute monarchy) sa Pransya at pinalitan nila ito ng isang bagong pamahalaang demokratiko na nakabatay sa prinsipyo ng kaliwangan at pagkapantay-pantay. Ito rin ang nagbunsod sa mga kolonya ng Espanya at Portugal sa Asya na magnais ng kalayaan, katulad ng Pilipinas.

Samantala, nakatulong ang pagbubukas ng Kanal Suez upang makarating sa Pilipinas ang mga mapag-palayang ideyang ito.

______________________________________________________________________________
Ngayong nauunawaan na natin ang iba’t ibang mga salik na humubog kay Rizal, masasabi nating hindi niya maaabot ang kanyang mga naabot kung siya ay hindi nagmula sa huling bahagi ng ika 19 dantaon. Tunay ngang si Rizal ay isang ‘aktibong’ produkto ng kanyang panahon.
Kaya sa tuwing maaalala natin si Rizal, huwag nating kalimutan ang TIP (Tao, Institusyon at Pangyayari) sa ika 19 dantaon na humubog sa kanya.

Sanggunian:
Agoncillo, T. (1990). History of the Filipino People. Quezon City: Garotech Publishing. Chapters 7 – 10.
Quiason, S. (1998). The education of the indio elite, The Independent Review. Vol. 1 No.1.
Coates, Austin (1995).Rizal: Makabayan at Martir. Salin ni NiloOcampo. Quezon City: University of the Philippines Press.

Comments
  1. Anonymous says:

    Good so nice🙂

Anong say mo?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s